Biên soạn: Ban biên tập Tạo Chữ Đẹp. Cập nhật lần cuối: . Bộ chèn ký tự gạch chân chạy thử trên Chrome (Linux) với câu có chữ ạ, ỹ, ề; công cụ báo thiết bị của bạn có vẽ được nét gạch hay không. Cột “thường hiển thị” trong các bảng là nhận định dựa trên tài liệu của ứng dụng và đặc tính Unicode, không phải kết quả thử trên từng ứng dụng; hãy dán thử một dòng ngắn trước khi đăng. Nguồn ở cuối bài.
Chữ gạch chân copy paste: vấn đề thật là dấu tiếng Việt
Gạch chân là kiểu chữ dễ làm nhất, chỉ cần thêm một ký tự ghép sau mỗi chữ, nhưng với tiếng Việt lại hay lỗi nhất. Lý do là dấu nặng nằm ngay dưới chữ, cùng chỗ với nét gạch. Chữ ạ, ợ, ệ khi gạch chân dễ thành một khối dính, và các dấu mũ như ê, ô thêm một lớp nữa xếp chồng lên. Phần lớn công cụ gạch chân khác chỉ có một kiểu duy nhất và không nói gì về chuyện này.
Công cụ ở đầu trang có tám kiểu, trong đó có gạch chân đơn, đôi, lượn, ngắn, chấm dưới và một kiểu “dòng kẻ riêng bên dưới” vẽ nét ở dòng tiếp theo, không đụng gì vào chữ gốc. Thử đúng câu của bạn rồi chọn kiểu nhìn sạch nhất.
Cách tạo chữ gạch chân trong 3 bước
- Nhập chữ và chọn phạm vi. Gõ câu, rồi chọn gạch cả dòng, từng từ, từ đầu, từ cuối hoặc phần đánh dấu bằng dấu sao.
- Chọn kiểu gạch chân. Xem lần lượt các kiểu. Nếu dấu nặng bị dính nét, chuyển sang gạch đôi, gạch lượn hoặc dòng kẻ riêng.
- Sao chép và nhìn lại các chữ khó. Kiểm tra riêng những chữ có dấu nặng và dấu mũ trước khi đăng.
Ví dụ các kiểu gạch chân với câu tiếng Việt
| Kiểu | Kết quả với “Đọc kỹ điều khoản trước khi mua” | Ghi chú |
|---|---|---|
| Gạch chân đơn (U+0332) | Đ̲ọ̲c̲ ̲k̲ỹ̲ ̲đ̲i̲ề̲u̲ ̲k̲h̲o̲ả̲n̲ ̲t̲r̲ư̲ớ̲c̲ ̲k̲h̲i̲ ̲m̲u̲a̲ | Nét đơn, đọc rõ nhất |
| Gạch chân đôi (U+0333) | Đ̳ọ̳c̳ ̳k̳ỹ̳ ̳đ̳i̳ề̳u̳ ̳k̳h̳o̳ả̳n̳ ̳t̳r̳ư̳ớ̳c̳ ̳k̳h̳i̳ ̳m̳u̳a̳ | Nét đôi, nổi hơn nhưng rối ở cỡ nhỏ |
| Gạch lượn dưới (U+0330) | Đ̰ọ̰c̰ ̰k̰ỹ̰ ̰đ̰ḭḛ̂̀ṵ ̰k̰h̰o̰ả̰n̰ ̰t̰r̰ư̰ớ̰c̰ ̰k̰h̰ḭ ̰m̰ṵa̰ | Nét lượn, mềm hơn; có thể lệch ở chữ có dấu |
| Chấm dưới (U+0323) | Đ̣ọ̣c̣ ̣ḳỵ̃ ̣đ̣ịệ̀ụ ̣ḳḥọạ̉ṇ ̣ṭṛựợ́c̣ ̣ḳḥị ̣ṃụạ | Chấm dưới chân từng chữ; dễ nhầm với dấu nặng |
| Đậm + gạch chân | Đ̲𝐨̲̣̲𝐜̲ ̲𝐤̲𝐲̲̲̃ ̲đ̲𝐢̲𝐞̲̲̲̂̀𝐮̲ ̲𝐤̲𝐡̲𝐨̲𝐚̲̲̉𝐧̲ ̲𝐭̲𝐫̲ư̲ớ̲𝐜̲ ̲𝐤̲𝐡̲𝐢̲ ̲𝐦̲𝐮̲𝐚̲ | Gạch chân kết hợp chữ đậm; nhớ số đơn vị UTF-16 |
| Dòng kẻ riêng bên dưới (không đụng dấu) | Đọc kỹ điều khoản trước khi mua ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ | Dòng kẻ riêng: nét ở dòng dưới, không đụng dấu |
Chấm dưới (U+0323) cũng chính là ký tự tạo ra dấu nặng trong tiếng Việt. Khi gắn vào chữ có dấu, nó có thể ghép thành chữ sai hoặc không phân biệt được với dấu nặng thật. Kiểu này hợp chữ không dấu hoặc trang trí, không hợp câu cần đọc chính xác.
Chữ gạch chân dán được ở đâu?
| Nơi dán | Thường hiển thị? | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bài đăng Facebook, Zalo, Messenger | Thường được | Nét có thể lệch nhẹ ở chữ có dấu |
| Bio Instagram, TikTok | Thường được | Số ký tự gấp đôi; kiểm tra bộ đếm |
| Discord | Có cú pháp riêng | Dùng hai dấu gạch dưới quanh chữ để chữ vẫn là chữ thường |
| WhatsApp, Slack | Ký tự được, định dạng sẵn không | Hai ứng dụng này không có gạch chân riêng trong tin nhắn thường |
| Word, Docs, Excel | Được nhưng thừa | Ctrl+U là cách đúng |
| Tên đăng nhập, URL | Không | Chỉ nhận ký tự cơ bản |
| Tiêu đề SEO | Không nên | Ký tự ghép làm từ khoá không khớp |
Gạch chân dễ bị nhầm với link
Trên web, gạch chân là dấu hiệu quen thuộc của liên kết; hướng dẫn trợ năng của W3C (kỹ thuật F73) coi gạch chân là một trong những cách để link nhận ra được mà không chỉ dựa vào màu. Vì thế người đọc dễ tưởng chữ gạch chân là bấm được. Vì vậy, nếu bài đăng của bạn có link thật, hãy đánh dấu ý quan trọng bằng chữ đậm thay vì gạch chân, hoặc dùng gạch chân cho dòng đầu hay tiêu đề ngắn nơi không có link xung quanh.
Khi nào chữ gạch chân gây lỗi
- Dấu dính nét. Dấu nặng và nét gạch chân cùng chỗ; thử gạch đôi hoặc dòng kẻ riêng.
- Khoảng trắng không đều. Gạch cả dấu cách tạo nét liền; bỏ chọn “gạch cả dấu cách” nếu muốn nét ngắt theo từng từ.
- Dòng kẻ riêng lệch khi xuống dòng. Kiểu dòng kẻ riêng cần dòng chữ không bị tự ngắt; ở màn hình hẹp, nét có thể dài hơn chữ.
- Tìm kiếm và đọc màn hình. Ký tự ghép làm văn bản khó tìm; đừng dùng cho nội dung duy nhất.
Cú pháp gạch chân sẵn có
Khi ứng dụng có định dạng riêng, dùng nó. Discord gạch chân bằng hai dấu gạch dưới quanh chữ. HTML dùng thẻ <u>, CSS dùng text-decoration: underline;. Công cụ có khối sao chép cú pháp cho ba cách này ngay dưới danh sách kết quả.
Kiểu chữ liên quan
- Chữ gạch ngang — cùng họ ký tự ghép, nét ở giữa chữ
- Chữ in đậm — thay cho gạch chân khi có link
- Chữ nhỏ — chú thích nhỏ dưới câu
- Kiểu chữ trang trí — đường kẻ và khung thay cho gạch chân
Xem toàn bộ danh mục ở trang các kiểu chữ.
Nguồn và cách chúng tôi kiểm tra
Kết quả mẫu do công cụ tạo từ các ký tự ghép U+0332, U+0333, U+0331, U+0330 và U+0323. Tài liệu tham khảo: Biểu đồ Unicode: Combining Diacritical Marks (U+0300); Unicode Standard Annex #15: Normalization Forms; W3C: kỹ thuật F73 về dấu hiệu nhận biết liên kết; Discord: định dạng Markdown; MDN: text-decoration. Kiểm tra lần cuối ở lần cập nhật gần nhất ().
Câu hỏi thường gặp
Chữ gạch chân copy paste có làm chữ thành link không?
Không. Đó chỉ là ký tự ghép vẽ một nét dưới chữ, không có địa chỉ liên kết. Tuy nhiên người đọc quen coi chữ gạch chân là link nên có thể bấm thử, vì vậy đừng gạch chân chữ không phải link ở chỗ bài đăng có link thật.
Vì sao dấu nặng (chấm dưới) và gạch chân chồng lên nhau?
Dấu nặng nằm ở chính vị trí dưới chữ, cùng chỗ với nét gạch chân nên hai thứ dễ dính nhau, nhất là ở chữ ạ, ệ, ợ. Hãy thử kiểu gạch chân đôi, gạch lượn hoặc dòng kẻ riêng bên dưới, vì dòng kẻ riêng không đụng tới dấu.
Gạch chân đơn và gạch chân đôi khác nhau thế nào?
Gạch chân đơn dùng ký tự ghép U+0332, gạch chân đôi dùng U+0333. Nét đôi dễ thấy hơn nhưng làm chữ rối ở cỡ nhỏ, và số ký tự tăng gấp đôi so với nét đơn.
Có cách nào gạch chân mà không dùng ký tự Unicode?
Có. Discord dùng hai dấu gạch dưới quanh chữ, HTML dùng thẻ u hoặc CSS text-decoration: underline, Word dùng Ctrl+U. WhatsApp và Slack không có gạch chân riêng trong tin nhắn thường, nên ở đó nếu cần thì dùng chữ Unicode hoặc dòng kẻ riêng.
Gạch chân Unicode có đọc được bằng trình đọc màn hình không?
Tùy chương trình. Nhiều trình đọc bỏ qua ký tự ghép nên nghe vẫn bình thường, nhưng có thể đọc từng ký tự ghép ở một số cài đặt. Đừng dùng chữ gạch chân để mang thông tin duy nhất, như đánh dấu đáp án đúng.
Bộ đếm ký tự có tính gạch chân không?
Có. Mỗi chữ cái kèm một ký tự ghép nên số ký tự gấp đôi. Chữ đậm có gạch chân tốn thêm nữa vì mỗi chữ đậm là hai đơn vị UTF-16. Chọn bộ đếm đúng nền tảng trong công cụ để thấy số còn lại.